Overzicht twintig nationale parken

Rol van de Mens

 

Nationaal Park De Alde Feanen is een prachtig cultuurlandschap. De mens is de afgelopen duizenden jaren van grote invloed geweest op het gebied. Aanvankelijk slechts op zeer beperkte schaal, maar met een toename van de bevolking in Nederland werd de rol van de mens steeds groter.

De vervening

Belangrijk voor de ontwikkeling van het gebied is de vervening geweest. Veen bleek in gedroogde vorm een geschikte brandstof, zodat het werd afgegraven. Aanvankelijk op beperkte schaal (17e eeuw), later (18e eeuw) in meer en grotere gebieden.


Rond 1700 was het grootste deel van het gebied rond Earnewâld nog land. In die tijd begon men daar ook met de vervening. Aanvankelijk ging dat op de Friese manier met omdijkte petten. Later, na 1751, paste men de Gieterse methode toe. Vanaf toen ontstonden de zogenaamde ribben (stripen), met daartussen grote waterplassen. Men groef het veen weg tot op het zand, wat tot gevolg had dat de bodem laag kwam te liggen. Grote delen van het gebied raakten overstroomd. De invloeden van water en wind deden zich gelden. Ook de wat hoger gelegen delen werden door het onstuimige water weggeslagen. Dijkjes braken door en petgaten werden grote plassen, zoals de Grutte Krite en de Saiterpetten. Door dat samenspel van mens en natuur ontstond een afwisselend terrein van land, water en alles wat daar tussenin zit. De vervening ging door tot in de 19e eeuw.


Na die tijd restte er een troosteloos cultuurlandschap. Dat bestond voor een deel uit donkere vaarten en vergraven percelen, vrijwel zonder begroeiing. Al gauw begonnen sommige delen zich spontaan te ontwikkelen. De natuur nam weer bezit van dit “Unlân”. Een petgatenlandschap als nieuw moeras ontstond.

 

Boeren in De Alde Feanen

Na de vervening werden de randen van De Alde Feanen door de mens omgevormd tot wei- en hooilanden. In een later stadium ging men op grote schaal over tot inpoldering. De laatste grote inpoldering (De Hege Warren, 400 hectare) vond plaats in 1939. Een groot deel van De Alde Feanen werd niet ingepolderd.

Met de modernisering en schaalvergroting van de landbouw werd het voor de boeren in De Alde Feanen steeds moeilijker een goed belegde boterham te verdienen. Het natte, kleinschalige landschap en het ontbreken van een goede ontsluiting en nutsvoorzieningen zorgden ervoor dat de boeren uit de kern van het gebied verdwenen. Het natuur en recreatieve belang ging de boventoon voeren. De laatste “boerenpleatsen” veranderden in recreatiewoningen.

 

Opkomst recreatie

De eerste recreanten ontdekten het gebied rond 1915. Ze genoten al varend van het natuurschoon. Vrij snel daarna kochten natuur- en watersportliefhebbers stukjes grond voor hun zomerhuisje. Het ging toen nog maar om een enkeling. Vakantievieren was iets voor de elite. Maar vanaf die tijd ontdekten steeds meer mensen De Alde Feanen. En met het groeiende aantal recreanten, ontwikkelde zich ook een groeiende recreatiesector in de omliggende dorpen. De bedrijvigheid deed de middenstand goed. Na de Tweede Wereldoorlog nam het belang van de recreatiesector als economische peiler sterk toe.

 

Rietsnijders en vissers

Door de eeuwen heen vormden riet snijden en vissen karakteristieke activiteiten in het gebied. Ook heden ten dage, zij het op bescheiden schaal, vinden deze beide oeroude activiteiten nog steeds in De Alde Feanen plaats. Een enkele beroepsvisser vist hier nog met fuiken en netten. En in de wintermaanden wordt er nog steeds riet gesneden. Zo dragen deze activiteiten nog altijd bij aan het bijzondere karakter van dit wonderschone cultuurlandschap.

Kalender

Zaterdag 18 november
Bij het vallen van de avond wandelen we door moerasbos en rietvelden in Nationaal Park De Alde Feanen. Tijdens heldere nachten is de sterrenhemel... lees verder
Zaterdag 18 november
Natuurgebied de Alde Feanen, dichtbij Leeuwarden, is een uitgestrekt laagveenmoeras. Vanaf het water zijn de vele trekvogels en overwinteraars in... lees verder
Zaterdag 25 november
Verreweg het grootste deel van Nationaal Park De Alde Feanen is alleen over water bereikbaar. Een echt vaargebied dus. Excursieboot ‘De... lees verder
 

Nieuws

02-11-2017
Nederland kent twintig Nationale Parken die samen het verhaal van de Nederlandse natuur vertellen. Deze gebieden zijn door het Rijk aangewezen en... lees verder
11-04-2017
Brekelmans opent ogen in De Alde Feanen   EARNEWÂLD - Maandagavond opende Marleen Brekelmans de ogen van 80 ondernemers tijdens de... lees verder