Overzicht twintig nationale parken

Herinrichting De Alde Feanen

Raamplan (pdf)

Eerste Module

Tweede Module

 

Algemeen

Het Nationaal Park de Alde Feanen ligt in een tweetal landinrichtingsprojecten: de herinrichting Alde Feanen en de herinrichting Swette-De Burd. Deze projecten hebben van de provincie Fryslân de opdracht gekregen om gebieden binnen het Nationaal Park in te richten als natuurgebied. Daar horen ook andere doelstellingen bij, bijvoorbeeld het aanleggen van recreatieve voorzieningen zoals wandelpaden, een uitkijktoren of een aanlegsteiger voor bootjes. Voor beide landinrichtingsprojecten is een zogenaamde Bestuurscommissie ingesteld. Deze commissie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de plannen en bestaat uit vertegenwoordigers van natuurbescherming, waterschap, recreatie, landbouw en gemeenten. Het secretariaat en het dagelijkse projectmanagement ligt bij Dienst Landelijk Gebied. Bij het opstellen van plannen en de uitvoering hiervan wordt nauw samengewerkt met medewerkers van It Fryske Gea, Wetterskip Fryslân en de betreffende gemeenten.


De herinrichting Alde Feanen is op dit moment volop in gang met het inrichten van het gebied ten noorden van Earnewâld. Hierbij gaat het deels om verbetering van de bestaande natuurterreinen, maar de oppervlakte natuur wordt ook verder uitgebreid. De meest in het oog springende maatregel is de aanleg van nieuwe petgaten. Percelen grasland worden daarbij omgevormd naar moerasgebied waardoor de bestaande kwetsbare natuurgebieden beter beschermd worden. Ook het watersysteem in het gebied wordt sterk verbeterd. Hierdoor is het straks beter mogelijk om de natuurgebieden in droge perioden van voldoende water te voorzien.


Behalve natuurinrichting worden er ook veel recreatieve voorzieningen aangelegd. Wandelpaden worden opgeknapt en er worden nieuwe routes aangelegd. Midden in het gebied is een robuuste uitkijktoren gebouwd. Vanaf deze toren is er een mooi uitzicht over het omliggende natuurterrein.


Afgeronde projecten van de herinrichting zijn het Pettebosk ten zuiden van Earnewâld en de Jan Durkspolder.Voor de herinrichting is een Raamplan opgesteld. Hierin wordt beschreven wat de doelen zijn die de Bestuurscommissie moet realiseren. De uitvoering van die doelen vindt plaats via zogenaamde uitvoeringsmodules. De inrichting van het Pettebosk was bijvoorbeeld onderdeel van de 1e module, inrichting van het gebied ten noorden van Earnewâld is opgenomen in de 2e module.

 

Raamplan

Omdat er in De Alde Feanen plaats moet zijn voor veel verschillende functies zoals natuur, water, landbouw en recreatie, zijn er in de loop der tijd knelpunten ontstaan. In het gebied ligt een grote opgave voor natuurontwikkeling waarmee problemen rondom verdroging, waterkwaliteit en recreatiedruk opgeheven kunnen worden. Om uitvoering te geven aan deze inrichtingsopgave is door de provincie Fryslân een Bestuurscommissie ingesteld. Deze commissie heeft de benodigde maatregelen benoemd in een Raamplan. In dit plan is op hoofdlijnen aangegeven welke maatregelen er uitgevoerd moeten worden.

Klik hier voor de plankaart bij het Raamplan.

 

De knelpunten van het gebied

  • Water

Vroeger lag De Alde Feanen lager dan de rest van de omgeving en was gebied daardoor vanzelfsprekend natter. Dit kwam doordat er water vanuit de hoger gelegen zandgronden omhoog kwam via kwelwater. Doordat de omgeving van De Alde Feanen is ingepolderd en ontwaterd ten behoeve van de landbouw, zijn die polders in de loop der tijd lager komen te liggen dan het natte natuurgebied. Het gevolg hiervan is dat de situatie nu omgekeerd is. Water vanuit de Alde Feanen trekt nu via de ondergrond naar de omliggende polders. Om deze reden moet de beheerder zo veel mogelijk regenwater proberen vast te houden in het natuurgebied. Ook wordt er water vanuit de Friese boezem ingelaten. Over het algemeen is dit water van andere, minder goede, kwaliteit dan het vroegere 'gebiedseigen' kwelwater. Dit alles heeft negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van de natuur: De Alde Feanen verdroogt en verzuurt.

 

  • Natuur
Verdroging is vaak de eerste oorzaak voor achteruitgang van laagvenen. Planten en dieren die gebonden zijn aan een nat of drassig milieu krijgen direct last van een chronisch tekort aan water. De vorming van land uit water wordt belemmerd. Waterplanten en jonge vegetaties ontbreken grotendeels. Tegelijkertijd verouderen de veenmosrietlanden en het moerasbos.
  • Recreatie

's Zomers bezoeken meer dan 200.000 waterrecreanten het gebied en op een gemiddelde zomerse weekenddag liggen er ruim 700 boten binnen het gebied afgemeerd. Recreatie en natuur kunnen goed samengaan, maar recreatie kan ook leiden tot verlies van natuurwaarden doordat mensen natuurgebieden ingaan wat leidt tot verstoring van de rust. Bovendien maakt de enorme drukte met boten bepaalde vaarwegen in het hoogseizoen onveilig. Het blijkt dat de recreant van nu andere eisen stelt aan zijn omgeving. Daarnaast blijkt dat ook in De Alde feanen behoefte is aan nieuwe, meer diverse vormen van recreatie.

 

Hoe ziet het gebied er na uitvoering van de maatregelen uit?

De westkant van het gebied is het bestaande laagveenmoerasgebied, en ligt voor de boezem. Er is ruimte voor grotere boten en de natuur krijgt de kans zich te ontwikkelen in de goede richting.
Aan de oostkant van het gebied ontstaat een mozaïek van verschillende biotopen. Dat betekent dat het gebied uit verschillende moeras(bos)-, weide, riet-, en laagveengebiedjes bestaat.
Kenmerkend voor het westelijk deel van de Alde Feanen is water en varen. Earnewâld is het kerngebied tussen het oostelijk en westelijk deel. Er is een verschil in waterpeil tussen oost en west. Aan de oostkant is meer ruimte voor kleine boten. Het oostelijk deel heeft meer te maken met 'droge' vormen van receatie: hier kan worden gefietst en gewandeld. Er zijn voldoende paden en er kan op verschillende locaties aangemeerd worden.

 

Hoe gaat de planvorming in zijn werk?

In opdracht van de Bestuurscommissie stelt de Dienst Landelijk Gebied (DLG) zogenaamde uitvoeringsmodules op. Deze modules worden vastgesteld door Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Fryslân. Vervolgens kan DLG op basis van de vastgestelde module beginnen met het uitwerken van inrichtingsbestekken. In een bestek wordt op detailniveau beschreven hoe een gebied ingericht moet worden, waardoor een aannemer de werkzaamheden kan gaan uitvoeren. De streek wordt via nieuwsbrieven en voorlichtingsavonden geïnformeerd over de planvorming. Daarnaast wordt er veel tijd gestoken in persoonlijk overleg met betrokkenen.

 

 

Eerste module

In de 1e module van de herinrichting is het Pettebosk ingericht, een natuureducatiebos aan de zuidkant van Earnewâld. Het gebied is ongeveer 16 hectare groot en ligt vlakbij het bezoekerscentrum van Nationaal Park De Alde Feanen (De Wiidpleats). In het Pettebosk is natuur gecombineerd met recreatie. Verder is de waterhuishouding afgestemd op het achterliggende natuurgebied, de Jan Durkspolder. Als uitgangspunt voor de inrichting is de traditionele petgatenstructuur aangenomen: langgerekte waterpartijen afgewisseld met hogere stroken. Deze structuur is vergelijkbaar met de langgerekte veengaten en legakkers die ook in het westelijke gedeelte van de Alde Feanen liggen.

 

Voor de recreatie is er een kanoroute aangelegd. Deze route sluit via een kanoduiker in de Manjepetswei aan op de al bestaande route langs de Jan Durkspolder. Er zijn een aantal instapplaatsen aangebracht nabij de parkeerplaatsen aan de weg naar het bezoekerscentrum. Rondom het Pettebosk ligt een wandelpad dat aan de westzijde aansluit op de route naar het bezoekerscentrum, het landbouwmuseum en naar de wandelroute langs de Jan Durkspolder. De eilandjes in het gebied zijn via wandelpaden met bruggetjes te bereiken. Verder is er een laarzenpad gerealiseerd, een speelbos voor kinderen en een struinbos dat ook buiten de paden toegankelijk is. Via informatieborden worden de bezoekers geïnformeerd over het gebied en zijn bijzondere natuurwaarden.

Klik hier voor de plankaart van de 1e module.

 

Tweede module

De 2e module van de herinrichting is nog volop in uitvoering. Het gebied waar werkzaamheden worden uitgevoerd ligt aan de noordkant van Earnewâld en is ongeveer 400 hectare groot. De werkzaamheden hebben vooral betrekking op een verbetering van het watersysteem. Hierdoor kunnen de bestaande kwetsbare natuurgebieden beter beschermd worden. Aan de randen van het gebied worden op graslandpercelen petgatstructuren aangelegd. Dit is bijvoorbeeld gebeurd in het gebied ten westen van de Bolderen. Met deze inrichting wordt er een bufferzone aangebracht rondom de bestaande kwetsbare natuurgebieden. Die natuurgebieden bestaan bijvoorbeeld uit hoogveenbos of veenmosrietland. In de nieuw aangelegde natuurgebieden wordt een natuurdoel met jonge verlanding nagestreeft. Open water met waterplanten en riet- en oevervegetatie. Verder is het de bedoeling dat er rietlanden bij komen die jaarlijks gemaaid worden door de rietsnijders rondom Earnewâld.

 

Er zijn een aantal gebieden waar de openheid gehandhaafd wordt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Bolderen. Dit is een zeer laaggelegen polder met een hoge botanische waarde, in de percelen komen onder andere orchideeën voor. Voor de recreatie wordt er door het gebied een kanoroute aangelegd. Deze kanoroute begint bij het dorp Earnewâld en eindigt in de visvijver aan de Feantersdyk bij de zandwinput. Verder worden de bestaande wandelpaden in het gebied opgeknapt en zullen er een aantal nieuwe routes worden aangelegd. De module heeft een looptijd van 4 jaar, de uitvoering zal doorlopen tot in 2012. De totale begroting van het pakket maatregelen en voorzieningen bedraagt ruim 5 miljoen euro.Klik hier voor de plankaart van de 2e module.

 

Meer informatie

Nadere informatie over de herinrichting kunt u verkrijgen bij Dienst Landelijk Gebied:

Zuidersingel 3
Postbus 2003
8901 JA Leeuwarden
telefoon 058-2955255Contactpersonen: Erik Lourens (h.e.lourens@dlg.nl) en Tim Loonstra (t.loonstra@dlg.nl)

 

Kalender

Zaterdag 18 november
Bij het vallen van de avond wandelen we door moerasbos en rietvelden in Nationaal Park De Alde Feanen. Tijdens heldere nachten is de sterrenhemel... lees verder
Zaterdag 18 november
Natuurgebied de Alde Feanen, dichtbij Leeuwarden, is een uitgestrekt laagveenmoeras. Vanaf het water zijn de vele trekvogels en overwinteraars in... lees verder
Zaterdag 25 november
Verreweg het grootste deel van Nationaal Park De Alde Feanen is alleen over water bereikbaar. Een echt vaargebied dus. Excursieboot ‘De... lees verder
 

Nieuws

02-11-2017
Nederland kent twintig Nationale Parken die samen het verhaal van de Nederlandse natuur vertellen. Deze gebieden zijn door het Rijk aangewezen en... lees verder
11-04-2017
Brekelmans opent ogen in De Alde Feanen   EARNEWÂLD - Maandagavond opende Marleen Brekelmans de ogen van 80 ondernemers tijdens de... lees verder